ART THERAPY – ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Πολλά άτομα δυσκολευόμαστε να βρούμε λέξεις για τα συναισθήματα, τους φόβους και τις εμπειρίες μας. Άλλοι πάλι λειτουργούμε πολύ με τον λόγο και την διανόηση και έτσι χάνουμε την επαφή μας με τον συναισθηματικό μας κόσμο. Το έργο τέχνης γίνεται η συμβολική γλώσσα για τα συναισθήματα και μας βοηθά να βρούμε τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην εσωτερική και την εξωτερική πραγματικότητα την οποία βιώνουμε.
Κατά την διάρκεια μιας συνεδρίας Εικαστικής Θεραπείας γίνεται μια συνάντηση πρώτον του “καλλιτέχνη” μέσα μας , δεύτερον της ιδέας ή του οράματος που θέλουμε να εξωτερικευθεί και τρίτον του θεραπευτή. Μέσα από αυτήν την συνάντηση βγαίνουν ασυνείδητα κομμάτια του εαυτού μας στο φως.
Όταν ολοκληρώσουμε το έργο μας και αφήσουμε τα εργαλεία, πηγαίνουμε λίγα βήματα πίσω, απομακρυνόμαστε από αυτό για να το παρατηρήσουμε, να αλληλοεπιδράσουμε, να βιώσουμε το πώς είναι να είσαι μέρος ενός πράγματος και ταυτόχρονα να είσαι έξω από αυτό.
Αυτός είναι ένας νέος χώρος όπου μπορούμε να επικοινωνήσουμε λεκτικά με μια μη-λεκτική έκφραση που αποτελεί η εικόνα μας. Ο εσωτερικός μας κόσμος και ο εξωτερικός, ο κόσμος του έργου μας, συναντιώνται.
Η αξία της εικαστικής, ψυχοθεραπείας είναι ότι προσφέρει έναν “καθρέφτη” στα συναισθήματα και στις σκέψεις. Το άτομο μέσα από το έργο του επικοινωνεί αυτά που γνωρίζει ή αυτά που δεν γνωρίζει, με έναν τελείως προσωπικό τρόπο και την στιγμή που αυτό είναι έτοιμο για αυτήν την “γέννα” .
Σε αντίθεση με τον προφορικό λόγο, η εικόνα είναι κάτι που μένει. Το άτομο μπορεί να επιστρέψει σε μια εικόνα που δημιούργησε παλιά και να τη διερευνήσει ξανά, να αναγνωρίσει την αλλαγή του, την εξέλιξή του.
Στόχος της Εικαστικής είναι, μέσω της συμβολικής εικόνας που δημιουργεί το άτομο, να επικοινωνήσει με τον εαυτό του και έτσι να βοηθηθεί ώστε να επιλύσει τυχόν εσωτερικά του ζητήματα, ή να μειώσει το άγχος του με αποτέλεσμα να διαχειρίζεται συμπεριφορές και συναισθήματα, να βελτιώσει την αυτοεκτίμησή του, να αποδεχτεί και να αγαπήσει τον εαυτό του.
Στην διαδικασία αυτή μπορεί να εμπλακεί ο οποιοσδήποτε με την έννοια ότι δεν χρειάζονται τεχνικές δεξιότητες ή κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο. Επίσης δεν περιορίζει η ηλικία. Η Εικαστική Θεραπεία μπορεί να βοηθήσει σε όλες τις ηλικίες.
Οι συνεδρίες μπορεί να είναι ατομικές ή ομαδικές, ανάλογα με την ανάγκη και το αίτημα του θεραπευόμενου. Μάλιστα μετά την εμπειρία του περιορισμού λόγω covid, οι συνεδρίες μπορούν να γίνουν εξ ίσου αποτελεσματικές και διαδικτυακά.
Στην Εικαστική Θεραπεία δουλεύουμε με το ελεύθερο σχέδιο, τη ζωγραφική, τον πηλό, το κολλάζ κ.ά. Κάθε δημιουργία αποτελεί ένα εργαλείο αποφόρτισης ανείπωτων συναισθημάτων, σκέψεων, αναμνήσεων.
Όλοι θα θέλαμε να αποκωδικοποιήσουμε και να δώσουμε νόημα στις πράξεις και στα συναισθήματά μας, να γνωρίσουμε τις ασυνείδητες πτυχές του εαυτού μας, τις εσωτερικές μας συγκρούσεις, τις φαντασιώσεις μας και σε αυτό είναι που βοηθάει η Εικαστική Θεραπεία.
Η ιστορία της Art Therapy χάνεται στα βάθη των σπηλαιογραφιών την εποχή που ο άνθρωπος ήταν ακόμη κυνηγός. Το 1914, η Αμερικανίδα ψυχαναλύτρια M. Naumburg είναι η πρώτη η οποία αξιοποιεί τη φράση του S. Freud «τα όνειρα εκφράζονται καλύτερα με εικόνες», ενθαρρύνοντας τους ασθενείς της να ζωγραφίσουν. Αργότερα, λίγο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Μ. Βρετανία, είναι o ζωγράφος Adrian Hill, ο πρώτος ο οποίος επινοεί τον όρο “Art Therapy” για καλλιτεχνικές δραστηριότητες στα πλαίσια νοσηλείας του.
Καθοριστικό ρόλο για την ανάδειξη της Art Therapy, ως μορφής ψυχοθεραπείας στην Ευρώπη έπαιξε η μεγάλη δημοσιότητα της συλλογής “Art Brut” του Γάλλου ζωγράφου J. Dubuffet με έργα ψυχασθενών αρχικά και το γενικότερο ενδιαφέρον καλλιτεχνών και ψυχιάτρων να προσεγγίσουν τα έργα δημιουργών περιθωριοποιημένων των οποίων τα «εικαστικά ημερολόγια» προκαλούσαν σοκ και δέος.
Σημαντικές ήταν οι πολύτιμες πνευματικές και εικαστικές αναζητήσεις του ψυχαναλυτή C. G. Jung και η αναγνώριση της τέχνης των παιδιών, αδικημένη πριν τη δεκαετία του ’20, όταν τη θεωρούσαν αδέξια και ανώριμη εκδοχή της τέχνης των ενηλίκων.
Στην Ελλάδα η Εικαστική Θεραπεία άρχισε να εφαρμόζεται γύρω στο 1980.
